Afai e faigata ona e moe pe moe pea, atonu e te manaʻo e mafaufau e faʻatau se ie afu mamafa. I tausaga talu ai nei, o nei ie afu lauiloa ua tele ina tosina mai ai tagata ona o lo latou gafatia e faʻaleleia atili ai le lelei o le moe ma le soifua maloloina lautele.
Palanikeke mamafae masani ona fa'atumuina i ni tama'i polo tioata po'o ni pulu palasitika ua mamanuina e tu'uina atu ai le mamafa mālū ma tutusa i le tino. E ta'ua fo'i o le mamafa pa'i loloto, o lenei mamafa ua fa'aalia e fa'aleleia ai le malolo ma fa'aitiitia ai le popole ma le atuatuvale, ma faigofie ai ona momoe ma moe ai i le po atoa.
O se tasi o fa'amanuiaga autū o le fa'aaogaina o se ie afu mamafa o lona gafatia lea e fa'aleleia atili ai le gaosiga o le serotonin ma le melatonin, o ni neurotransmitters se lua e taua tele i le fa'atonutonuina o le moe ma le lagona. O le Serotonin ua lauiloa o le hormone "lagona lelei", ma o lona fa'asa'olotoina e fesoasoani e fa'aitiitia ai lagona o le popole ma fa'alauiloa ai lagona o le to'afilemu ma le soifua manuia. O le Melatonin, i le isi itu, e nafa ma le fa'atonutonuina o le ta'amilosaga o le moe ma le ala, ma o lona gaosiga e fa'aosofia e le pogisa ma taofia e le malamalama. I le tu'uina atu o le mamafa mālū ma faifai pea, e mafai e ie afu mamafa ona fesoasoani e fa'ateleina le gaosiga o le serotonin ma le melatonin, lea e fa'aleleia atili ai le lelei o le moe ma maua ai se moe sili atu ona filemu i le po.
I le fa’aopoopoga i le fa’alauiloaina o le gaosiga o nei neurotransmitters taua, o le mamafa loloto o le pa’i e maua mai i se ie afu mamafa e mafai fo’i ona fesoasoani e fa’aitiitia ai le gaosiga o le cortisol (le "hormone o le atuatuvale"). O le maualuga o le cortisol e mafai ona fa’alavelave i le moe e ala i le fa’ateleina o le mataala ma fa’alauiloa ai lagona o le popole ma le le mapu. I le fa’aaogaina o se ie afu mamafa, e mafai ona e fesoasoani e fa’aitiitia le gaosiga o le cortisol ma fatuina se siosiomaga moe e sili atu ona to’afilemu ma sili atu ona to’afilemu.
E le gata i lea, o le mamafa mālū e maua mai i se ie afu mamafa e mafai ona fesoasoani e faʻaitiitia ai faʻailoga o le popole, PTSD, ADHD, ma le autism. Ua faʻaalia i suʻesuʻega e mafai e le mamafa loloto o le paʻi ona i ai se aafiaga faʻafilemu ma faʻatulagaina i luga o le faiga o neula, ma faigofie ai mo tagata e iai nei tulaga ona malolo ma momoe.
E tele mea e mafaufau i ai pe a filifilia se ie afu mamafa. Muamua, e tatau ona e filifilia se ie afu e fetaui ma lou mamafa. O se tulafono lautele, e tatau ona mamafa se ie afu mafiafia pe tusa ma le 10% o le mamafa o lou tino. E le gata i lea, e te manaʻo e filifili se ie afu e faia i ie e manava ma faʻalelei, e pei o le vavae poʻo le ofe, ina ia mautinoa e te le soona vevela i le po.
O le aotelega, o seie afu mamafae mafai ona avea ma se tupe teu faafaigaluega lelei pe afai e te manaʻo e faʻaleleia atili le lelei o lau moe ma le soifua maloloina lautele. I le tuʻuina atu o le mamafa mālū ma tutusa i le tino, e mafai e nei palanikeke ona faʻaleleia atili le gaosiga o le serotonin ma le melatonin, faʻaitiitia le gaosiga o le cortisol, ma fesoasoani e faʻaitiitia ai faʻailoga o le tele o tulaga. Aisea la e te le faʻaleleia atili ai lau moe i le asō i se palanikeke mamafa?
Taimi na lafoina ai: Fepuari-19-2024
