I le lalolagi pisi tele i aso nei, ua matuā taatele le atuatuvale ma le popole. E toʻatele tagata e tauivi e suʻe ni auala e malolo ai ma maua ai se moe lelei i le pō. O iinei e aoga ai ie afu mamafa. O lenei oloa fou e lauiloa ona o lona gafatia e tuʻuina atu ai le mafanafana ma le saogalemu, e fesoasoani ai i tagata e malolo ma maua se moe filemu.
O le ā tonu lava le uiga o seie afu mamafa? O se palanikeke lea e tumu i mea e pei o ni polo tioata po'o ni pulu palasitika, ma e mamafa ai nai lo se palanikeke masani. O le manatu i tua atu o lenei mamanu o le fa'aogaina lea o se mamafa mālū i le tino, o se manatu e ta'ua o le fa'aosofiaina loloto o le pa'i. Ua maua o lenei ituaiga o atuatuvalega e iai sona aafiaga fa'ato'afilemu i le faiga o neula, e fa'alauiloa ai le malolo ma fa'aitiitia ai le atuatuvale ma le popole.
E galue palanikeke mamafa e ala i le faʻataʻitaʻiina o le lagona o le uuina poʻo le fusiina, lea e faʻaosofia ai le faʻasaʻolotoina o neurotransmitters e pei o le serotonin ma le dopamine i le faiʻai. O nei vailaʻau ua lauiloa e faʻatonutonu ai lagona ma faʻaleleia ai se lagona o le soifua manuia. E le gata i lea, o le mamafa o se palanikeke e fesoasoani e faʻaitiitia ai le maualuga o le cortisol (le hormone o le atuatuvale), lea e faʻaitiitia ai le tata o le fatu ma le toto maualuga.
O se tasi o fa'amanuiaga autū o le fa'aaogaina o se ie afu mamafa o lona gafatia lea e fa'amalieina ma maua ai se lagona o le saogalemu. O le mamafa loloto e mafua mai i se ie afu e mafai ona fesoasoani e fa'aitiitia ai lagona o le le mapu ma le popole, lea e sili ona aoga mo tagata e iai tulaga e pei o le popole, ADHD, po'o le autism. E toatele tagata fa'aoga e lipotia mai le lagona to'afilemu ma le mafanafana pe a fa'aaogaina se ie afu mamafa, ma mafai ai ona latou malolo ma malolo pe a uma se aso umi.
O le isi aogā tāua o se ie afu mamafa o lona gafatia lea e faʻaleleia atili ai le lelei o le moe. O le atuatuvale māmā e faʻaleleia atili ai le gaosiga o le melatonin, o le homone e nafa ma le faʻatonutonuina o le moe. E mafai ona fesoasoani lea i tagata e vave momoe ma maua ai se moe loloto ma sili atu ona filemu i le po atoa. Mo i latou e mafatia i le le mafai ona moe poʻo isi faʻalavelave moe, o ie afu mamafa e mafai ona avea ma fofo masani ma e le afaina ai le tino e faʻaleleia atili ai a latou mamanu moe.
A filifilia se ie afu mamafa, e taua tele le filifilia o le mamafa sa'o mo lou tino. I se tulaga lautele, o le mamafa o le ie afu e tatau ona tusa ma le 10% o le mamafa o lou tino. O lenei mea e mautinoa ai le tufatufaina tutusa o le mamafa ma maua ai le fa'amoe sili ona lelei. E le gata i lea, e tatau ona lava le lapo'a o le ie afu e ufiufi ai lou tino atoa ma le mafanafana, ma mafai ai ona e iloa lelei le aoga o le pa'i loloto.
O le aotelega, o leie afu mamafao se oloa sili ona lelei e faʻaaogaina ai le mana o le paʻi loloto e faʻaleleia ai le malolo, faʻaitiitia le atuatuvale, ma faʻaleleia atili ai le lelei o le moe. O lona gafatia e faʻamalieina ai lagona ma maua ai se lagona o le saogalemu e avea ai ma meafaigaluega taua mo soʻo se tasi e vaʻavaʻai e faʻaleleia atili ai lo latou lagona o le soifua manuia. Pe o e tauivi ma le popole, le moe, pe na o lou manaʻo e lagona se lagona loloto o le malolo, o se ie afu mamafa atonu o le fofo lea sa e sailia.
Taimi na lafoina ai: Ape-15-2024
